Doğal Temizlik Malzemeleri: Sirke, Karbonat ve Limon Tuzu

Kısa yanıt: Sirke ve limon tuzu asittir, kireç ve sabun artığını çözer; karbonat hafif aşındırıcı ve bazik bir tozdur, yağ ve koku için iyidir; arap sabunu genel amaçlı yumuşak bir temizleyicidir. Bu ürünler gündelik temizlikte işe yarar ama dezenfektan yerine geçmez. Mermer ve doğal taşta asit kullanılmaz, sirke ya da limon tuzu çamaşır suyuyla asla karıştırılmaz.

Evde "doğal" temizlik denince akla ilk gelen malzemeler sirke, karbonat, limon tuzu ve arap sabunudur. Ucuzdur, kolay bulunur ve birçok işte gerçekten iyi sonuç verir. Ancak her malzemenin bir sınırı vardır; yanlış yüzeyde kullanıldığında zarar verebilir, yanlış ürünle karıştırıldığında tehlikeli olabilir. Bu rehberde hangisinin ne zaman işe yaradığını ve ne zaman yaramadığını anlatıyoruz.

Sirke

İşe yaradığı yerler:

• Bataryalardaki ve duş camındaki kireç
• Cam ve aynalardaki sabun artığı ve su lekeleri
• Seyreltilmiş halde buzdolabı içindeki koku

İşe yaramadığı ya da kullanılmaması gereken yerler:

• Mermer, traverten, granit gibi doğal taş yüzeyler: asit yüzeyi matlaştırır ve aşındırır.
• Fayans derzleri: düzenli kullanımda çimento esaslı derzi aşındırır.
• Ahşap, lake ve cilalı yüzeyler.
• Yağlı kirde tek başına etkisi sınırlıdır; yağ için deterjan daha uygundur.

Sirke bazı mikropları azaltabilir ancak ruhsatlı bir dezenfektanın yerini tutmaz.

Karbonat (sodyum bikarbonat)

İşe yaradığı yerler:

• Fırın içi ve ocak üstündeki yanmış yağ (macun halinde)
• Fayans derzleri ve lavabo kenarı
• Halı, ayakkabı ve buzdolabındaki kokuyu emme
• Tencere ve tavalardaki yapışık kalıntılar

Dikkat edilmesi gerekenler:

• Hafif aşındırıcıdır; cam seramik ocak, parlak lake ve yapışmaz kaplamada sert ovmayın.
• Alüminyum yüzeylerde uzun süre bekletmek renk değişimine yol açabilir.

Karbonatla fırın temizliğinin ayrıntılarını fırın temizliği nasıl yapılır yazısında anlattık.

Sirke ve karbonat birlikte kullanılır mı?

Karıştırıldığında köpürür; bu köpük tıkanık giderde birikintiyi gevşetmeye yardım edebilir. Ancak asit ile baz birbirini nötrleştirdiği için karışım, iki ürünün ayrı ayrı kullanımından daha güçlü bir temizleyici değildir. Pratikte en iyi sonuç, önce karbonatla ovup ardından sirkeli suyla silmek gibi sıralı kullanımdan alınır. Karışımı kapalı bir şişede saklamayın; oluşan gaz basınç yapar.

Limon tuzu (sitrik asit)

İşe yaradığı yerler:

• Su ısıtıcısı ve çaydanlıktaki kireç
• Duş başlığı ve perlatörlerdeki birikinti
• Bulaşık ve çamaşır makinesinde, kılavuz izin veriyorsa kireç temizliği

Kullanılmaması gereken yerler: Sirkeyle aynıdır: doğal taş, derz, pirinç ve kaplamalı metaller. Toz halindeyken göze ve cilde temasından kaçının, eldivenle çalışın. Kireç temizliğinde yüzeye göre yöntem seçimi için kireç nasıl temizlenir yazısına bakabilirsiniz.

Arap sabunu

Arap sabunu bitkisel yağlardan elde edilen yumuşak bir sabundur.

İşe yaradığı yerler:

• Ilık suyla seyreltilerek zemin silme
• Mutfak dolabı kapakları ve kulplardaki el izi
• Bazı ahşap yüzeylerde, üreticinin önerisine uygunsa hafif temizlik

Sınırları:

• Fazla kullanıldığında yüzeyde yapışkan bir film bırakabilir; az kullanıp iyi durulayın.
• Kireç çözmez, yoğun yağda deterjan kadar etkili değildir.
• Sirkeyle karıştırmak sabunu bozar ve etkisini azaltır.

Asla karıştırılmaması gerekenler

• Çamaşır suyu + sirke, limon tuzu veya tuz ruhu: Klor gazı açığa çıkar.
• Çamaşır suyu + amonyaklı ürünler: Solunduğunda zararlı gazlar oluşur.
• Çamaşır suyu + alkol: Zararlı bileşikler oluşabilir.
• Farklı marka hazır temizleyiciler: İçerikleri bilinmediği için birbirine katılmaz.

Ürünleri farklı zamanlarda kullanacaksanız arada yüzeyi bol suyla durulayın ve ortamı havalandırın. Temizlik malzemelerini orijinal ambalajında, etiketli ve çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın. Bir ürünü yanlışlıkla karıştırıp göz yanması, öksürük ya da nefes darlığı yaşarsanız hemen temiz havaya çıkın ve 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni arayın.

Doğal malzemeler ne zaman yetmez?

• Hastalık sonrası ya da çiğ et temas eden alanlarda dezenfeksiyon gerektiğinde
• Derin işlemiş küf ve inatçı yağ birikintisinde
• İnşaat sonrası çimento ve boya kalıntısında

Bu durumlarda yüzeye uygun, etiketli ürünler ve gerekirse profesyonel ekipman gerekir. Dezenfeksiyonun temizlikten farkını dezenfeksiyon nedir yazısında açıkladık.

Sık sorulan sorular

Sirke her yüzeyde kullanılabilir mi?

Hayır. Cam ve kireçli bataryada işe yarar, ancak mermer, doğal taş, derz ve ahşapta zarar verebilir.

Karbonat dezenfektan mıdır?

Hayır. Karbonat temizleyici ve koku giderici olarak işe yarar ama dezenfektan değildir.

Sirke ve çamaşır suyu karıştırılır mı?

Kesinlikle hayır. Bu karışım klor gazı oluşturur ve solunduğunda ciddi zarar verebilir.

Sonuç

Sirke, karbonat, limon tuzu ve arap sabunu doğru yerde kullanıldığında evin gündelik temizliğinin büyük kısmını karşılar. Önemli olan yüzeyi tanımak ve ürünleri birbirine karıştırmamaktır. Daha kapsamlı bir temizlik için ev temizliği sayfasını inceleyebilir, ücretsiz talep oluşturarak hizmet verenlerin tekliflerini karşılaştırabilirsiniz. Diğer seçenekler için temizlik kategorisine bakın.