Ameliyat sonrası fizik tedaviye ne zaman başlanmalı?

Zamanlamayı kim belirler?

Ameliyat sonrası rehabilitasyonun başlangıç zamanı ve hangi hareketlere izin verildiği, ameliyatı yapan hekimin kararıdır. Hekim; ameliyatın türünü, dokunun iyileşme durumunu, kullanılan implantı ve hastanın genel sağlığını değerlendirerek bir protokol belirler. Fizyoterapist bu protokole göre çalışır ve ilerlemeyi hekimle paylaşır.

Bu nedenle internette okuduğunuz genel bir takvimi kendi durumunuza doğrudan uygulamamanız önemlidir. Aynı ameliyatı olan iki kişinin bile rehabilitasyon programı farklı olabilir.

Ameliyat türüne göre genel yaklaşım

Bu tablo yalnızca genel bir fikir verir. Hangi hareketin ne zaman yapılacağını ameliyat sonrası verilen talimatlardan ve hekiminizden öğrenin.

Erken dönem rehabilitasyonun amacı

Ameliyattan sonraki ilk dönemde fizik tedavinin amacı genellikle şunlardır:

• Eklem sertliğini önlemek ve hareket açıklığını korumak
• Kas kaybını azaltmak
• Ödem ve şişliği kontrol altında tutmaya yardımcı olmak
• Yürüteç, koltuk değneği gibi yardımcı cihazları doğru kullanmayı öğretmek
• Yataktan kalkma, tuvalete geçiş, merdiven gibi günlük işleri güvenle yapmayı sağlamak

Hareketsiz kalmanın da riskleri vardır; bu nedenle hekimin izin verdiği ölçüde hareket etmek iyileşmenin bir parçasıdır. Ancak izin verilenden fazlasını yapmak da ameliyatın başarısını tehlikeye atabilir. Doğru denge, hekim ve fizyoterapistin birlikte çalışmasıyla bulunur.

Rehabilitasyon genellikle aşamalar halinde ilerler. İlk aşamada koruma ve temel hareketler, ardından kas gücü ve denge, son aşamada ise işe, spora veya hobilere dönüşe yönelik çalışmalar öne çıkar. Bir aşamadan diğerine geçiş takvime göre değil, hekimin kontrolleri ve hastanın gösterdiği ilerlemeye göre yapılır. Sporcular için son aşama, branşa özgü hareketleri içeren daha yoğun bir program olabilir.

Taburcu olduktan sonra kliniğe gidip gelmek zorsa seanslar evde de sürdürülebilir. Bu konuda evde fizik tedavinin kimler için uygun olduğunu anlatan sayfaya bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

1. Ağrı geçince egzersizi bırakmak: Ağrının azalması, kas gücünün ve hareketin tamamen geri geldiği anlamına gelmez.
2. Daha hızlı iyileşmek için fazla yüklenmek: İzin verilmeyen hareketler veya erken yük verme sorunlara yol açabilir.
3. Kontrol randevularını atlamak: Hekim kontrolleri, programın bir sonraki aşamaya geçip geçmeyeceğini belirler.
4. Uyarı belirtilerini önemsememek: Ameliyat bölgesinde artan kızarıklık, akıntı, ateş, bacakta ani şişlik ve ağrı ya da nefes darlığı gibi durumlarda hemen hekime başvurulmalıdır.
5. Evin hazırlanmasını ertelemek: Takılma riski olan halılar, yüksek eşikler ve tutunacak yer olmayan banyolar düşme riskini artırır.

Ameliyattan önce yapabileceğiniz hazırlıklar

• Hekiminize rehabilitasyonun ne zaman ve nerede başlayacağını sorun.
• Mümkünse ameliyat öncesinde bir fizyoterapistle tanışın; bazı programlar ameliyat öncesi egzersizleri de içerir.
• Eve dönüşte kullanacağınız yatağı, sandalyeyi ve banyo düzenini gözden geçirin.
• İlk haftalarda günlük işlerde yardım edecek bir yakın ya da bakım desteği planlayın.
• Yardımcı cihazları (yürüteç, koltuk değneği, klozet yükseltici) önceden temin edin.

Ameliyat sonrası rehabilitasyonda deneyimli bir fizyoterapist arıyorsanız ücretsiz talep oluşturarak bölgenizdeki uzmanlardan teklif alabilir, profillerini fizyoterapist listesinde karşılaştırabilirsiniz.