Evde çalışan aşçı için sigorta yaptırmak gerekir mi?
Evinizde düzenli olarak çalışan bir aşçı, ev hizmetlerinde çalışan sayılır ve bu kişinin SGK'ya bildirilmesi genel olarak işverenin yükümlülüğüdür. Ayda çalışılan gün sayısına göre farklı bildirim kuralları uygulanır. Güncel prim tutarlarını ve bildirim yöntemini SGK ya da e-Devlet üzerinden kontrol etmeniz, gerekirse bir mali müşavire danışmanız önerilir.
Evde aşçı da bir çalışandır
Evde yemek yapan bir aşçı tuttuğunuzda, ister haftada iki gün ister her gün gelsin, aranızda bir çalışma ilişkisi kurulur. Türkiye'de bu tür çalışanlar ev hizmetlerinde çalışanlar kapsamında değerlendirilir. Bu kapsamda işveren olarak sizin, çalışanı sosyal güvenlik sistemine bildirme sorumluluğunuz bulunur.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Yıldan yıla değişen prim tutarları, asgari ücret ve bildirim ayrıntıları için güncel bilgiyi SGK veya e-Devlet üzerinden kontrol edin; emin olmadığınız durumlarda bir mali müşavire ya da SGK'ya danışın.
Çalışma gün sayısı neden önemli?
Ev hizmetlerinde sigorta bildirimi, çalışanın bir ay içinde sizin evinizde kaç gün çalıştığına göre farklılık gösterir. Ayda belirli bir gün sayısının altında çalışan ile bu sayıyı aşan çalışan için kapsam ve yükümlülükler aynı değildir. Hangi kurallara tabi olduğunuzu öğrenmek için:
- Aşçının ayda kaç gün çalışacağını netleştirin.
- Bu bilgiyle SGK'nın ev hizmetleri sayfasını veya e-Devlet'teki ilgili hizmeti inceleyin.
- Gerekli bildirimi süresi içinde yapın.
Aşçı birden fazla evde çalışıyorsa, her işverenin kendi çalıştırdığı günler için sorumluluğu olabilir. Bu durumu da SGK'dan teyit edin.
Gündüzlü ve yatılı çalışmada durum
| Çalışma şekli | Dikkat edilmesi gerekenler |
|---|---|
| Haftada birkaç gün gündüzlü | Aylık gün sayısını takip edin, buna uygun bildirim yapın |
| Hafta içi her gün gündüzlü | Düzenli ve tam bildirim gerekebilir |
| Yatılı aşçı | Çalışma ve dinlenme saatleri, izinler ve barınma koşulları yazılı olmalı |
| Yalnızca davet ve özel günler | Tek seferlik işlerde de durumu SGK'dan teyit edin |
Yatılı çalışmada aşçının çalışma saatleri, haftalık izin günü, yıllık izni ve kalacağı odanın koşulları baştan yazılı olarak konuşulmalıdır. Bu konular hem çalışanın haklarını korur hem de sizin için belirsizliği ortadan kaldırır.
Yazılı anlaşma neden faydalı?
Sigorta kadar önemli bir diğer konu, aşçıyla yaptığınız anlaşmanın yazılı olmasıdır. Basit bir sözleşmede şu başlıklar yer alabilir:
- Çalışma günleri ve saatleri
- Ücret ve ödeme günü
- Görev tanımı: yalnızca yemek mi, mutfak düzeni ve alışveriş de mi?
- Haftalık izin ve yıllık izin
- Deneme süresi ve ayrılık koşulları
- Sigorta bildirimi
Görev tanımı özellikle önemlidir. Aşçı yalnızca yemek mi yapacak, yoksa mutfak temizliği ve market alışverişi de mi görevi olacak? Ev temizliği de bekleniyorsa, bu aslında ev yardımcısı görev tanımına girer ve baştan konuşulmalıdır.
Kayıt dışı çalıştırmanın riskleri
Sigortasız çalıştırma; iş kazası, sağlık sorunu ya da çalışmanın sona ermesi gibi durumlarda hem çalışan hem işveren için ciddi sorunlara yol açabilir. Örneğin mutfakta bir yanık veya kesik yaşandığında, çalışanın güvencesi olmaması ikinizi de zor durumda bırakır. Ayrıca idari para cezası riski de bulunur. Bu nedenle bildirimi ertelemeden yapmanız önerilir.
Aşçı ararken pratik adımlar
Hizmethane'de ücretsiz evde aşçı talebi oluşturarak bölgenizdeki aşçılardan başvuru alabilirsiniz. Hizmethane bakıcı ve ev çalışanı adaylarından ücret almaz; 4904 sayılı Kanun gereği iş arayanlardan ücret alınmaz. Adayların kimlik ve belge doğrulama rozetlerini evde aşçı hizmet verenler listesinde inceleyebilir, site içi mesajlaşmayla ön görüşme yapabilirsiniz; telefon numaranız adaylara gösterilmez.
İşveren kontrol listesi
- Çalışma gün sayısını ve saatlerini belirleyin.
- SGK bildirim yükümlülüğünüzü e-Devlet veya SGK üzerinden kontrol edin.
- Görev tanımını ve ücreti yazılı hâle getirin.
- Yatılı çalışmada izin ve barınma koşullarını netleştirin.
- Gerekirse bir mali müşavire danışın.
Aklınıza takılabilecek diğer sorular
Deneme süresinde de sigorta gerekir mi?
Deneme süresi de çalışma süresi sayılır. Bildirim yükümlülüğünü işe başlamadan önce SGK'dan teyit edin.
Prim tutarını nereden öğrenebilirim?
Prim tutarları yıldan yıla değiştiği için güncel bilgiyi SGK ve e-Devlet üzerinden kontrol edin.
Yabancı uyruklu aşçı çalıştırabilir miyim?
Yabancı uyruklu çalışanlar için çalışma izni gerekir. Süreç hakkında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın güncel bilgilerine bakın.