Bilgisayara format ne zaman atılmalı, format bilgisayarı hızlandırır mı?

Format nedir, ne yapar?

Format, günlük kullanımda bilgisayarın diskindeki işletim sisteminin silinip temiz bir şekilde yeniden kurulması anlamında kullanılır. Bu işlemle birlikte yüklü programlar, ayarlar ve diskteki dosyalar da silinir. Sonuç olarak bilgisayar, yazılım açısından ilk günkü haline yakın bir duruma gelir.

Zamanla yüklenen ve kaldırılan programlar, arka planda çalışan gereksiz uygulamalar, bozulmuş sistem dosyaları ve zararlı yazılımlar bilgisayarı yavaşlatabilir. Format bu yazılım kaynaklı yükü ortadan kaldırır. Bununla birlikte format sonrası aynı alışkanlıklarla kullanım sürerse, örneğin her önünüze çıkan programı kurmak ya da güncellemeleri ertelemek, bilgisayar bir süre sonra yeniden yavaşlayabilir.

Format ne zaman gerekir?

Format her sorunu çözer mi?

Hayır. Bazı yavaşlık sorunları donanımdan kaynaklanır ve format bu sorunları gidermez:

• Eski mekanik disk: Klasik sabit diskler, katı hal disklere (SSD) göre çok daha yavaştır. Eski bir bilgisayarda diski SSD ile değiştirmek çoğu zaman formattan daha belirgin bir hız farkı yaratır.
• Yetersiz bellek (RAM): Güncel tarayıcılar ve programlar için bellek yetersizse bilgisayar format sonrası da kısa sürede yavaşlar.
• Aşırı ısınma: Fan ve soğutucunun tozla tıkanması, işlemcinin kendini yavaşlatmasına yol açar. Bu durumda iç temizlik ve termal macun yenilemesi gerekebilir.
• Arızalanmaya başlayan disk: Diskte bozuk sektörler varsa format sonrası da sorunlar sürer, üstelik veri kaybı riski artar.

Bu yüzden format kararı vermeden önce bir teknisyenin disk sağlığını, sıcaklık değerlerini ve bellek kullanımını kontrol etmesi faydalıdır.

Format öncesi hazırlık listesi

Format, diskteki her şeyi siler. Başlamadan önce şunları yapın:

1. Dosyalarınızı yedekleyin: Belgeler, fotoğraflar, masaüstü, indirilenler klasörü ve e-posta arşivleri. Harici bir diske ve mümkünse bir bulut hesabına çift yedek alın.
2. Tarayıcı verilerini senkronize edin: Yer imleri ve ayarlar için tarayıcı hesabınızın senkronizasyonunu kontrol edin.
3. Lisansları not edin: Ücretli programların lisans bilgilerini ve hesaplarını hazırlayın.
4. Program listesi çıkarın: Format sonrası yeniden kuracağınız programları yazın.
5. Şifrelerinizi erişilebilir tutun: E-posta, bulut ve diğer hesaplara format sonrası tekrar giriş yapmanız gerekecek.
6. Sürücüleri kontrol edin: Özellikle eski modellerde ağ ve ekran kartı sürücülerinin üreticinin sitesinden indirilebildiğinden emin olun.

Bilgisayarı bir teknisyene teslim edecekseniz kişisel verilerinizin gizliliği için önceden yedek alıp hassas dosyaları ayırmanız önerilir.

Formattan sonra hızlı kalması için

• Yalnızca ihtiyaç duyduğunuz programları kurun.
• Başlangıçta otomatik açılan uygulamaları sınırlayın.
• İşletim sistemi ve güvenlik güncellemelerini düzenli yapın.
• Programları yalnızca resmi kaynaklardan indirin.
• Diskin dolmasına izin vermeyin; düzenli olarak gereksiz dosyaları temizleyin.
• Dizüstü bilgisayarı yumuşak yüzeylerde kullanmayın; havalandırma kanallarını kapatmayın.

Bilgisayarınızın tamir mi yoksa yenileme mi gerektirdiğinden emin değilseniz bilgisayarı tamir ettirmek mi yenisini almak mı sayfası karar vermenize yardımcı olur. Format ve yazılım kurulumu için Hizmethane'de ücretsiz bilgisayar tamiri talebi oluşturabilir, yerinde ya da serviste hizmet veren teknisyenlerden teklif alabilirsiniz.