Tadilat Terimleri Sözlüğü: Şap, Sıva, Metraj ve Hakediş

Kısa yanıt: Tadilat terimleri üç grupta toplanır: malzeme ve uygulama terimleri (şap, sıva, derz, alçıpan), yapı fiziği terimleri (su yalıtımı, ısı köprüsü) ve sözleşme terimleri (keşif, metraj, anahtar teslim, hakediş). Teklifi anlamak ve sonradan "bu dahil değildi" tartışması yaşamamak için bu kavramları bilmek işinizi kolaylaştırır.

Tadilat ustasıyla ya da firmayla konuşurken kısa sürede bir terim yağmuruna tutulabilirsiniz: "Önce şapı atarız, derzi sonra çekeriz, metrajı keşifte çıkarırız." Usta için gündelik olan bu kelimeler ev sahibi için bulanık kalabilir. Aşağıdaki sözlük, tadilat sürecinde en sık duyacağınız terimleri sade bir dille açıklıyor. Sürece yeni başlıyorsanız ev tadilatı nereden başlanır yazımız da iyi bir başlangıç noktası.

Yapı ve yüzey terimleri

Brüt beton: Kalıptan çıktıktan sonra üzerine sıva, boya ya da kaplama yapılmamış çıplak betondur. Bazı projelerde bilinçli olarak görünür bırakılır; çoğu evde ise sıva veya kaplamanın altında kalır.

Şap: Zemini düzlemek ve kaplamaya hazırlamak için dökülen, genellikle çimento ve kumdan oluşan tabakadır. Fayans, parke ya da laminat bu tabakanın üzerine döşenir. Şapın tamamen kuruması zaman alır; nemli şap üzerine parke döşemek ileride kabarma yapabilir.

Tesviye: Bir yüzeyin terazisine getirilmesi, yani düz ve istenen eğimde olmasının sağlanmasıdır. Şap atılırken ve kapı eşikleri ayarlanırken sık geçer.

Sıva: Duvar ve tavan yüzeyini düzgünleştiren kaplama tabakasıdır. Kaba sıva pürüzlü ilk kat, ince sıva ya da saten alçı ise boyaya hazır pürüzsüz son kattır.

Derz: Fayans ve seramik plakalar arasında bırakılan boşluk ve bu boşluğa doldurulan malzemedir. Derz, plakaların genleşmesine izin verir; ıslak hacimlerde suya dayanıklı derz dolgusu tercih edilir.

Alçıpan: İki yüzü karton kaplı alçı levhadır. Bölme duvar, asma tavan ve kaplama yapımında kullanılır. Islak hacimler için neme dayanıklı, özel alanlar için yangına dayanıklı türleri vardır.

Asma tavan: Asıl tavanın altına, askı ve profillerle kurulan ikinci tavandır. Tesisatı gizlemek, gömme spot yerleştirmek ya da tavan yüksekliğini düşürmek için yapılır. Uygulama adımları için alçıpan asma tavan nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz.

Yalıtım ve yapı fiziği terimleri

Su yalıtımı: Banyo, balkon, teras ve çatı gibi suyla temas eden yüzeylerin su geçirmez hâle getirilmesidir. Islak hacimlerde kaplamanın altına sürülen sürme yalıtım ve köşelere konan yalıtım bantları sık kullanılır.

Isı yalıtımı: Isının iç ve dış ortam arasında daha yavaş geçmesini sağlayan uygulamadır. Dış cephede yapılan yaygın biçimine mantolama denir.

Isı köprüsü: Yalıtımın kesintiye uğradığı ya da yapı malzemesinin ısıyı daha kolay ilettiği noktalardır. Kolon, kiriş, döşeme alnı ve pencere çevresi tipik örneklerdir. Bu bölgelerde iç yüzey daha soğuk kalır, nem yoğuşabilir ve küf oluşabilir.

Yoğuşma: Sıcak ve nemli havanın soğuk bir yüzeye değdiğinde suya dönüşmesidir. Kışın pencere kenarında ve duvar köşelerinde görülen ıslaklık çoğu zaman bundan kaynaklanır.

İş aşaması terimleri

Kaba iş: Yıkım, söküm, duvar örme, tesisat hatlarının çekilmesi, sıva ve şap gibi yapının iskeletine yönelik işlerdir. Bu aşamada yapılan hatalar sonradan pahalıya düzelir.

İnce iş: Fayans, parke, boya, dolap montajı, armatür ve priz takımı gibi görünür son kat işleridir.

Anahtar teslim: Yüklenicinin malzeme ve işçiliği üstlenip işi kullanıma hazır hâlde teslim etmesidir. Neyin dahil olduğu, örneğin beyaz eşya montajı ya da son temizlik, sözleşmede tek tek yazılmalıdır.

Moloz: Yıkım ve söküm sırasında çıkan atıktır. Atılması ve taşınması çoğu zaman ayrı bir kalem olarak konuşulur.

Teklif ve sözleşme terimleri

Keşif: Ustanın ya da firmanın evi yerinde görüp mevcut durumu, yapılacak işleri ve olası sorunları tespit etmesidir. Keşifsiz verilen fiyatlar genellikle tahmindir.

Metraj: Yapılacak işlerin miktarlarının ölçülerek çıkarılmasıdır: kaç metrekare fayans, kaç metre süpürgelik, kaç adet priz gibi. Teklifleri karşılaştırırken aynı metraj üzerinden konuşmak önemlidir.

Birim fiyat ve götürü bedel: Birim fiyatta ödeme yapılan miktara göre hesaplanır; götürü bedelde iş için baştan tek bir toplam belirlenir.

Hakediş: Yapılan iş miktarına göre belirli aşamalarda yapılan ara ödemedir. Örneğin kaba iş bitince bir hakediş, ince iş bitince bir sonraki ödenir. Teklif içeriğiyle ilgili ipuçları için banyo tadilatı teklifi nasıl hazırlanır yazısına göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Şap ile sıva arasındaki fark nedir?

Şap zemine, sıva duvar ve tavana uygulanır. İkisi de yüzeyi düzgünleştirir, ancak malzeme oranları ve uygulama biçimleri farklıdır.

Anahtar teslim tadilatta her şey dahil mi?

Dahil olan kalemler sözleşmeye bağlıdır. Malzeme markası ve kalitesi, moloz atımı ve son temizlik gibi konuları yazılı olarak netleştirin.

Hakediş usulü ödeme neden tercih edilir?

İş ilerledikçe ödeme yapıldığı için hem ev sahibi hem usta açısından risk dengelenir. Her aşamanın neyi kapsadığı önceden belirlenmelidir.

Sonuç

Tadilat terimlerine hâkim olmak, teklifleri aynı dilde karşılaştırmanızı ve süreç boyunca doğru soruları sormanızı sağlar. Keşif sırasında metrajı ve dahil olan işleri yazılı istemek iyi bir alışkanlıktır. Ev tadilat hizmeti için Hizmethane'de talep oluşturarak farklı ustalardan teklif alabilir, diğer işler için tadilat hizmetleri sayfasına göz atabilirsiniz.