Sigorta Neden Atar? Nedenleri ve Güvenli Kontrol Adımları

Kısa yanıt: Sigorta genellikle üç nedenle atar: aynı hatta çok fazla cihaz çalıştığında oluşan aşırı yük, kablolar ya da cihaz içinde kısa devre, bir cihazdan veya nemli bir noktadan toprağa akım kaçması. Sigorta bir arıza değil, tesisatı ve sizi koruyan bir güvenlik parçasıdır; sık atıyorsa nedeni mutlaka bulunmalıdır.

Akşam yemeği hazırlanırken fırın, su ısıtıcısı ve çamaşır makinesi aynı anda çalışır ve bir anda mutfak karanlığa gömülür. Bu durum çoğu evde tanıdıktır. Sigortayı kaldırıp işinize devam etmek kolaydır, ancak tekrar eden atmalar bir şeylerin yolunda gitmediğini gösterir. Bu yazıda sigortanın neden attığını, evde güvenle yapabileceğiniz kontrolleri ve hangi noktada elektrikçiye bırakmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Sigorta neden atar?

Aşırı yük

Her hat belirli bir akımı taşıyacak şekilde tasarlanır. Su ısıtıcısı, fırın, elektrikli ısıtıcı, ütü ve klima gibi yüksek güç çeken cihazlar aynı hatta birlikte çalıştığında hat kapasitesi aşılır ve otomatik sigorta kabloyu aşırı ısınmadan korumak için devreyi keser. Bu tür atma çoğunlukla cihazlar çalışmaya başladıktan bir süre sonra olur.

Kısa devre

Faz ile nötr ya da faz ile toprak iletkeni doğrudan temas ettiğinde çok yüksek bir akım oluşur ve sigorta anında atar. Ezilmiş bir uzatma kablosu, yanmış bir priz, gevşek bir bağlantı ya da cihazın içindeki bir arıza kısa devreye yol açabilir. Atma sırasında kıvılcım, çıtırtı ya da yanık kokusu fark ettiyseniz o noktayı kullanmayı bırakın.

Kaçak akım rölesi

Panodaki kaçak akım rölesi, akımın bir kısmının olması gereken yoldan değil de toprağa ya da bir insan vücuduna doğru kaçtığını algıladığında devreyi keser. En sık nedenler şunlardır:

• Arızalı cihaz: Rezistansı bozulmuş çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, termosifon ya da su ısıtıcısı.
• Nem ve su: Banyodaki prizlere su sıçraması, dış mekân prizleri, duvarda nem ya da tavandan sızan su.
• Yıpranmış kablolar: İzolasyonu çatlamış eski kablolar.

Kaçak akım rölesi hayati bir koruma sağlar; atıyorsa iptal edilmemeli ya da köprülenmemelidir.

Kaynağı bulmak için adımlar

Aşağıdaki adımlar pano içine dokunmadan, yalnızca sigorta kollarını ve cihazların fişlerini kullanarak yapılır.

1. Kullanımdaki cihazları kapatın. Atan hattaki cihazların düğmelerini kapatın ve fişlerini prizden çekin.
2. Sigortayı kaldırın. Kol yukarı kalkıp yerinde duruyorsa sorun büyük olasılıkla bir cihazdadır.
3. Cihazları tek tek takın. Fişleri birer birer takıp çalıştırın ve aralarında biraz bekleyin. Sigorta hangi cihazda atıyorsa kaynak odur.
4. Kolu kaldıramıyorsanız zorlamayın. Fişler çekiliyken sigorta hemen yeniden atıyorsa sorun tesisatın kendisinde olabilir. Bu durumda o hattı kapalı tutup elektrikçi çağırın.
5. Islak noktaları kontrol edin. Kaçak akım rölesi yağmurlu havalarda ya da banyo kullanımından sonra atıyorsa dış mekân prizlerini ve banyo prizlerini gözden geçirin, ancak ıslak bir prize dokunmayın.

Herhangi bir prizi, anahtarı ya da armatürü sökmeniz gerekiyorsa önce ilgili sigortayı, emin değilseniz ana şalteri kapatın. Pano içindeki bağlantılar, sigorta değişimi ve kaçak akım rölesiyle ilgili işler yalnızca yetkili bir elektrikçi tarafından yapılmalıdır.

Ne zaman elektrikçi çağırmalı?

Sigortanın ara sıra aşırı yük nedeniyle atması, cihaz kullanımınızı dağıtarak çözülebilir. Ancak şu durumlarda beklemeden profesyonel destek alın:

• Sigorta haftada birkaç kez ya da belirgin bir neden olmadan atıyorsa,
• Tüm cihazların fişi çekiliyken bile sigorta kalkmıyorsa,
• Prizlerde ya da panoda yanık izi, erime, ısınma veya koku varsa,
• Kaçak akım rölesi sık sık atıyor ve kaynağı bulunamıyorsa,
• Bir cihaza dokunduğunuzda hafif çarpılma hissediyorsanız.

Eski tesisat işaretleri

Yıllar önce döşenmiş tesisatlar bugünkü cihaz yüküne göre tasarlanmamış olabilir. Prizlerde topraklama hattının olmaması, eski tip vidalı sigortalar, kaçak akım rölesinin hiç bulunmaması, sararmış ya da ısınan prizler ve ışıkların bir cihaz çalışınca titremesi tesisatın gözden geçirilmesi gerektiğini gösterir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için elektrik tesisatı yenileme rehberine bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Sigorta sürekli atıyor, ne yapmalıyım?

Önce o hattaki cihazların fişlerini çekip tek tek takarak kaynağı arayın. Cihazlar takılı değilken de atıyorsa sorun tesisattadır ve bir elektrikçinin kontrol etmesi gerekir.

Kaçak akım rölesi neden atar?

Genellikle arızalı bir cihaz, nemli bir priz ya da izolasyonu bozulmuş bir kablo nedeniyle toprağa akım kaçtığında atar. Röle sizi elektrik çarpmasına karşı korur.

Sigorta kalkmıyorsa ne demektir?

Kol kalktıktan hemen sonra düşüyorsa devrede süren bir kısa devre ya da kaçak vardır. Kolu tekrar tekrar zorlamayın; hattı kapalı bırakıp elektrikçiye haber verin.

Daha yüksek amperli sigorta takmak çözüm mü?

Hayır. Sigortanın değeri kablo kesitine göre belirlenir. Daha yüksek değerli sigorta, kablonun aşırı ısınmasına ve yangın riskine yol açabilir.

Sonuç

Sigortanın atması, tesisatın sizi korumak için devreye girdiği anlamına gelir. Cihazları ayırarak kaynağı bulmak çoğu zaman mümkündür, ancak tekrarlayan atmalar, yanık izleri ve kalkmayan sigortalar bir uzmanın işidir. Güvendiğiniz birini bulmak için elektrikçi nasıl seçilir yazısına göz atabilir, hizmet ayrıntıları için elektrik tesisatı sayfasına bakabilirsiniz. Hizmethane üzerinden ücretsiz talep oluşturarak bölgenizdeki elektrikçilerden teklif alabilir, diğer hizmetler için tamir ve tesisat kategorisini inceleyebilirsiniz.