Evde topraklama olup olmadığı nasıl anlaşılır?
Evde topraklama olup olmadığı, yalnızca prizlerin görünümüne bakılarak kesin olarak anlaşılamaz; kesin sonuç, yetkili bir elektrikçinin ölçüm cihazıyla yapacağı kontrolle elde edilir. Priz içinde metal topraklama kontakları bulunması bir ipucudur, ancak bu kontakların gerçekten bir topraklama hattına bağlı olduğunu göstermez. Özellikle eski binalarda topraklamanın kontrol ettirilmesi önemlidir.
Topraklama nedir, neden önemlidir?
Topraklama, bir arıza durumunda cihazların metal gövdesine geçebilecek elektriğin güvenli bir şekilde toprağa iletilmesini sağlayan koruma hattıdır. Örneğin bir çamaşır makinesinin içinde kablo yalıtımı bozulup gövdeye temas ederse, topraklama bu akımı toprağa ileterek kaçak akım rölesinin ya da sigortanın devreyi kesmesini sağlar. Topraklama yoksa aynı akım, cihaza dokunan kişinin vücudu üzerinden toprağa akabilir.
Çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, buzdolabı, fırın, termosifon ve kombi gibi metal gövdeli cihazlar için topraklama özellikle önemlidir.
Görünür ipuçları
Aşağıdaki gözlemler yalnızca fikir verir; hiçbiri tek başına topraklamanın varlığını kanıtlamaz:
| Gözlem | Ne anlama gelebilir? |
|---|---|
| Prizin iç yanlarında metal kontaklar var | Priz topraklı tipte; hatta bağlı olup olmadığı bilinmez |
| Priz içinde yalnızca iki delik var, metal kontak yok | Priz topraksız tipte, hattın topraklı olma ihtimali düşük |
| Bina eski ve tesisat hiç yenilenmemiş | Topraklama hattı bulunmayabilir |
| Cihazlara dokununca hafif karıncalanma hissi | Topraklama ya da cihazda ciddi sorun olabilir, hemen kontrol ettirin |
| Panoda yeşil-sarı kablolar var | Topraklama hattı olabilir; yine de ölçümle doğrulanmalı |
Topraklı prizin takılmış olması, tesisatın topraklı olduğu anlamına gelmez. Bazı eski tesisatlarda yalnızca priz değiştirilmiş, ancak arkasına bir topraklama kablosu bağlanmamıştır. Bu durum güvenlik hissi verir ama koruma sağlamaz. Benzer şekilde, eski apartmanların bir kısmında prizler sonradan yenilenmiş olsa da bina tesisatında ayrı bir koruma iletkeni bulunmayabilir.
Neden kendiniz test etmemelisiniz?
İnternette dolaşan kontrol kalemi ya da ampullü test gibi yöntemler, canlı bir devre üzerinde çalışmayı gerektirir ve ciddi elektrik çarpması riski taşır. Ayrıca bu yöntemler topraklamanın yeterli olup olmadığını göstermez. Topraklamanın doğru ölçülmesi için topraklama direncini ve hat sürekliliğini ölçen özel cihazlar gerekir. Bu nedenle kontrolü mutlaka yetkili bir elektrikçiye bırakın.
Elektrikçi ne kontrol eder?
Yetkili bir elektrikçi genellikle şu kontrolleri yapar:
- Prizlerdeki koruma iletkeni: Her prizin topraklama kontağının gerçekten bir hatta bağlı olup olmadığı.
- Hat sürekliliği: Topraklama hattının panoya kadar kesintisiz ulaşıp ulaşmadığı.
- Topraklama direnci: Binanın topraklama tesisatının yeterli olup olmadığı.
- Kaçak akım rölesi: Topraklamayla birlikte çalışacak koruma cihazlarının varlığı ve çalışırlığı.
Kaçak akım rölesi hakkında ayrıntılı bilgi için kaçak akım rölesi rehberine bakabilirsiniz.
Topraklama yoksa ne yapılır?
Topraklama, çoğu zaman binanın tamamını ilgilendiren bir tesisattır. Apartmanlarda topraklama hattı genellikle bina girişinden ya da ana panodan dairelere dağıtılır. Bu yüzden:
- Binada topraklama varsa ancak daireye ulaşmıyorsa, elektrikçi daire içinde hat çekebilir.
- Binada hiç topraklama yoksa konu yönetim kurulu ve kat malikleriyle birlikte ele alınmalıdır.
- Müstakil evlerde topraklama tesisatı ayrıca kurulabilir.
Topraklama işleri, kapsamına göre proje ve belge gerektirebilir. Bu konuda en doğru bilgiyi yetkili elektrikçiden ve gerekirse elektrik dağıtım şirketinizden alabilirsiniz. Eski binalarda topraklama eksikliği, tesisatın genel olarak yenilenmesi gerektiğinin işareti de olabilir.
Geçici önlemler
Topraklama kontrol ettirilip giderilene kadar riskinizi azaltmak için:
- Metal gövdeli büyük cihazları ıslak elle kullanmayın.
- Çamaşır ve bulaşık makinesi çalışırken gövdesine yaslanmayın.
- Banyoda elektrikli cihaz kullanımını sınırlayın.
- Topraklı fişi, topraksız prize zorlayarak ya da ara aparatla takmayın.
Bu önlemler yalnızca geçici olup asıl çözümün yerini tutmaz. Bölgenizdeki elektrikçilerden topraklama kontrolü için teklif almak üzere elektrik tesisatı talebi oluşturabilir, ustaların profillerini elektrik tesisatı hizmet verenleri sayfasında inceleyebilirsiniz.
Aklınıza takılabilecek diğer sorular
Topraklı priz taktırmak topraklama sağlar mı?
Tek başına sağlamaz. Prizin arkasına bir topraklama hattı bağlanmamışsa koruma yoktur. Hattın varlığı ölçümle doğrulanmalıdır.
Topraklama kontrolü ne kadar sürer?
Daire büyüklüğüne ve priz sayısına göre değişir. Standart bir dairede ölçümler genellikle tek ziyarette tamamlanır; süreyi elektrikçiye sorun.